Dünya’nın dönüş hızındaki değişimler nedeniyle atom saatlerine eklenen ‘artık saniye’ uygulaması sona eriyor. Türkiye’nin de dahil olduğu 69 ülke yeni dönemi oylayacak.
Dünya’nın dönüş hızındaki değişimler nedeniyle hassas zaman ölçümünde kullanılan atom saatlerine eklenen ‘artık saniye’ uygulaması, teknolojik sistemlerde yol açtığı sorunlar nedeniyle kaldırılıyor. Bu kapsamda Türkiye’nin de dahil olduğu 69 ülkenin oylayacağı yeni düzenleme ile artık saniyelerin yerine daha geniş zaman aralıkları belirlenecek.
Okyanus akıntıları, gezegenin iç yapısı ve doğal etkenler nedeniyle Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sabit kalmıyor. Bu farklılıkları dengelemek amacıyla belirli aralıklarla atom saatlerine bir saniye ekleniyor. Ancak ‘artık saniye’ olarak bilinen bu uygulama, özellikle dijital altyapılarda aksaklıklara neden oluyor. Reddit ve LinkedIn gibi platformlarda geçmişte yaşanan sistem sorunları, hava yolu operasyonları ve küresel iletişim ağlarındaki zaman senkronizasyonu problemleri bu uygulamanın risklerini ortaya koydu.
Dünya’nın son yıllarda zaman zaman daha hızlı dönmesi, gelecekte saatlerden bir saniye çıkarılmasını gerektirebilecek ‘negatif artık saniye’ ihtimalini de gündeme getirmişti. Bu tür bir uygulamanın mevcut sistemler için öngörülemeyen teknik sorunlar yaratabileceği değerlendiriliyor.
Versailles’da düzenlenen uluslararası bir konferansta alınan kararlar doğrultusunda, atom saatleri ile Dünya’nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkın daha geniş bir aralığa yayılmasına izin verilecek. Bu yaklaşım, saatlere düzenli olarak saniye eklenmesi veya çıkarılması ihtiyacını azaltmayı ve uzun vadede ortadan kaldırmayı hedefliyor. Amaç, özellikle dijital altyapıların kullandığı zaman sistemlerinin daha istikrarlı çalışmasını sağlamak.
Yeni sistemde ilk büyük zaman düzeltmesine ihtiyaç duyulmasının, Dünya’nın dönüş hızına bağlı olarak binlerce yıl alabileceği belirtiliyor. Bu düzenlemenin vatandaşların günlük yaşamında doğrudan bir değişikliğe yol açması beklenmiyor. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve günlük hayattaki saatler zamanı göstermeye devam edecek.
Değişiklik, esas olarak internet altyapıları, küresel finans piyasaları, uydu sistemleri ve hava yolu ağları gibi hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyan teknolojik alanları etkileyecek.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin katılımıyla yapılması beklenen oylamada, artık saniye uygulamasının geleceği belirlenecek. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde yeni uygulamanın Mayıs 2027’de yürürlüğe girmesi öngörülüyor. 2022’deki uluslararası toplantıda artık saniye uygulamasının 2035 yılına kadar kademeli olarak sona erdirilmesi kararı alınmış, ancak yeni düzenlemeyle bu takvimin öne çekilmesi hedefleniyor.
Planlanan değişiklik, resmi zaman ölçümünde Dünya’nın dönüş hızından kaynaklanan küçük farklılıkların sürekli saniye eklenerek giderilmesi yerine, daha geniş bir zaman aralığında yönetilmesini sağlayacak. Bu sayede küresel teknolojik sistemlerde zaman kaynaklı aksaklıkların azaltılması amaçlanıyor.
