ABD Federal Havacılık İdaresi, 53 yıllık süpersonik uçuş yasağını kaldırmayı önerdi. Yeni teknolojilerle gökyüzünde sessiz hız dönemi başlıyor mu?
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), geçtiğimiz günlerde kara üzerinde süpersonik yolcu uçuşlarına ilişkin 53 yıllık yasağın kaldırılmasını önerdi. Bu kritik adım, yeni nesil uçaklar için gürültü sınırlarına dayalı bir düzenleme getirilmesini öngörüyor. Kurum, modern teknolojilerin yüksek hızlı uçuşları geçmişteki sonik patlama sorunları olmadan mümkün kıldığını belirtiyor.
ABD hükümeti, 1973 yılında sivil süpersonik uçuşları kara üzerinde yasakladı. Bu yasak, Mach 1 hızını aşan uçakların oluşturduğu güçlü şok dalgaları olan sonik patlamalardan kaynaklanıyordu. 1960’lı yıllardaki askeri süpersonik uçuşlar, yerleşim yerlerinde cam kırılmaları ve duvar çatlamaları gibi hasarlara yol açtı.
1964’te Oklahoma City’de düzenlenen “Operation Bongo II” adlı altı aylık bir çalışma, bu durumun ciddiyetini ortaya koydu. Askeri uçaklar şehir üzerinde binlerce sonik patlama oluşturdu ve yaklaşık 15 bin resmi şikayet ile 4 bin 629 mülk hasarı talebi alındı. Bu deneyimler, sivil süpersonik uçuş yasağının temelini oluşturdu.
FAA Başkanı Bryan Bedford, modern havacılık mühendisliği ve malzeme bilimindeki ilerlemelerin “eski sonik patlamayı” ortadan kaldırdığını ifade etti. Bedford, gürültü azaltma ve yeni operasyon konseptlerinin 1970’lerden kalan yasağın kaldırılmasını mümkün hale getirdiğini vurguladı. FAA’nın önerisi onaylanırsa, askeri olmayan uçaklar belirli gürültü sınırlarını karşılayarak ABD kıtası üzerinde ses hızından daha hızlı uçabilecek.
Kurum, yılın ilerleyen dönemlerinde geleceğin süpersonik uçakları için iniş ve kalkış gürültü standartlarını belirleyecek ek bir düzenleme sunmayı planlıyor. Bu adımlar, havacılık sektörünün uzun süredir beklediği dönüşümün kapılarını aralıyor.
FAA’nın bu önerisi, birçok havacılık şirketinin ticari süpersonik jetler üzerinde çalıştığı döneme denk geldi. Colorado merkezli Boom Supersonic, Overture adlı uçağı geliştiriyor. Şirket, kara üzerindeki uçuşlarda sonik patlama etkisini azaltmayı hedefliyor. Boom CEO’su Blake Scholl, yüksek irtifada ses duvarının aşılmasıyla patlamanın yere ulaşmadan dağıldığı “Mach cutoff” tekniğini öne sürüyor.
NASA da X-59 araştırma uçağıyla daha sessiz süpersonik uçuş teknolojilerini test ediyor. X-59, 55 bin feet irtifada Mach 1.4 hızla uçarken yerde çok daha sessiz bir ses oluşturacak şekilde tasarlandı. NASA, bu azaltılmış gürültüye insanların nasıl tepki verdiğini değerlendirmek için topluluk testlerinden geri bildirim topluyor.
Süpersonik teknolojinin başarısına rağmen, yüksek maliyetler hala önemli bir engel teşkil ediyor. 1976-2003 yılları arasında hizmet veren Concorde, Londra-New York uçuş süresini üç saate indirse de, yüksek işletme maliyetleri nedeniyle sınırlı ilgi gördü. 2003’te bir Concorde biletinin fiyatı, günümüz enflasyonuyla 22 bin 100 doların üzerine denk geliyordu. FAA’nın düzenleyici engeli kaldırması, üreticilerin ticari sürdürülebilirliği kanıtlaması gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
